Lorentz Center - PERSBERICHT
  Current Workshop  |   Overview   Back  |   Print   |   Home   |   Search   |     

    PERSBERICHT

Het binnenste deel van een
actief sterrenstelsel (artist impression).
Tekening: ESO.

Eerste waarnemingen van kern-actieve sterrenstelsels
Astronomen uit binnen- en buitenland komen van 12 tot en met 14 januari 2004 bijeen in het Lorentz Center (Leiden) in een workshop over actieve sterrenstelsels, één van de meest spectaculaire en energetische objecten in het heelal. Een aantal deelnemende astronomen heeft onlangs voor het eerst gedetailleerde waarnemingen aan deze sterrenstelsels gedaan. De workshop is het uur der waarheid voor eerdere hypotheses over de opbouw van deze objecten.

Actieve sterrenstelsels zorgen voor vuurwerk in het heelal. Sommige laten in hun centrum bijzonder explosieve verschijnselen zien. Andere werpen langs smalle straalstromen materie naar buiten. Weer andere hebben een superheldere kern, die het hele sterrenstelsel overstraalt. Vaak is er sterke röntgenstraling waar te nemen.

Astronomen zijn het er over eens dat een massief zwart gat de oorzaak van al deze verschijnselen is. Maar er zijn nog veel open vragen. Hoe ontstaan zulke explosieve verschijnselen? Wat is precies de structuur van zo'n actief sterrenstelsel? Daarover verschillen de opvattingen, en computerberekeningen geven geen uitsluitsel. Tot voor kort gaven telescopen geen scherp genoeg beeld om de actieve kernen van deze stelsels te onderscheiden.

Het Mid IR Interferometrie Instrument (MIDI), een nieuw Nederlands-Duits-Frans instrument, bracht daar in juni 2003 verandering in. De MIDI kan het infrarode licht dat wordt opgevangen door twee acht-meter telescopen combineren tot één enkel beeld. Door die combinatie worden uiterst kleine details in de stofring rond het zwarte gat in het hart van het sterrenstelsel NGC 1068 voor het eerst zichtbaar. Er is een compacte opeenhoping van warm stof zichtbaar, uiterst dicht bij het zwarte gat. Waarschijnlijk is het een massieve schijf van gas en stof die om het gat wervelt, en waaruit voortdurend materiaal het zwarte gat wordt ingezogen.

In het najaar van 2003 zijn de astronomen bezig geweest met het verwerken van hun waarneemgegevens. Tijdens de workshop zullen ze de eerste resultaten laten zien. Deze eerste resultaten zijn spannend, voor de aanwezige vakgenoten. Deelnemende sterrenkundigen hebben eerder theorieën opgesteld over de opbouw van actieve sterrenstelsels. De waarde van hun ideeën zal nu blijken. De nieuwe waarnemingen geven een impuls aan de theorievorming op dit gebied.

Meer informatie over de waarnemingen en het instrument op: http://www.eso.org/outreach/press-rel/pr-2003/pr-17-03.html

In de workshops van het Lorentz Center komen vooraanstaande wetenschappers uit binnen- en buitenland samen om in gezamenlijke afzondering te werken aan een actueel wetenschappelijk probleem. Discussie en interactie staan centraal in de workshops. De samenballing van uiteenlopende kennis levert vaak in korte tijd een grote vooruitgang op.

De workshop 'The structure and composition of Active Galactic Nuclei: Optical interferometry and adaptive optics of NGC 1068' wordt van 12 tot en met 14 januari 2004 gehouden. Wetenschappers kunnen de lezingen kosteloos bijwonen. Inlichtingen en inschrijving: Gerda Filippo, tel. (071) 5275401, email: filippo@lc.leidenuniv.nl. Zie ook http://www.lc.leidenuniv.nl.