Lorentz Center - PERSBERICHT
  Current Workshop  |   Overview   Back  |   Print   |   Home   |   Search   |     

    PERSBERICHT

De mysterieuze aard van quasars

Vooraanstaande internationale wetenschappers komen van 22 tot 26 augustus bijeen in het Lorentz Center (Leiden) in een workshop over de aard van quasars. Er zijn verschillende opvattingen over de interpretatie van recente waarnemingen. In Leiden proberen ze het eens te worden.

Quasars zijn de helderste objecten in het heelal, en daarom ook de verst verwijderde objecten die nog zichtbaar zijn. Recent zijn er waarnemingen gedaan van de directe omgeving van quasars, die astronomen voor een raadsel zetten. Sterrenkundigen denken al lange tijd dat quasars de kern vormen van een sterrenstelsel. Waarschijnlijk licht de kern alleen op in een bepaalde levensfase van zo'n sterrenstelsel. Als gaswolken in het sterrenstelsel zich samentrekken en daardoor sterren vormen, groeit het sterrenstelsel en neemt kort daarna ook de activiteit in de kern toe. Dat is althans de theorie, want tot voor kort kon alleen de stralende kern worden waargenomen. Die kern is energierijk door de aanwezigheid van een zwart gat. Materie wordt aangetrokken door het zwarte gat in het centrum, en gaat daardoor intens stralen. Die intense straling zien wij als quasar.

Pas recent kan ook het sterrenstelsel rond de quasar worden waargenomen. Die waarnemingen zijn buitengewoon lastig. De extreme helderheid van de quasar overstraalt alles in de omgeving. De Hubble Space Telescope heeft de omgeving van een grote groep quasars bestudeerd. De ruimtetelescoop heeft zo'n grote gevoeligheid, dat het instrument bijzondere activiteit rond de quasars zou moeten zien. Maar er werd niets gevonden. Ook de infrarood ruimtetelescoop ISO nam alleen leegte waar. Waarnemingen met radiotelescopen laten wél activiteit zien, vooral in observaties van moleculaire wolken. Het is daarom nog een raadsel hoe de quasar in de kern gevoed wordt door de omgeving, en hoe het ontstaan van een quasar samenhangt met stervorming in het sterrenstelsel. De waarnemingen wijzen verschillende kanten uit. Er is een school van astronomen die denkt dat de omgeving van een quasar een heel normaal sterrenstelsel is, zonder bijzondere activiteit. In dat geval is het licht van het sterrenstelsel te zwak om door de Hubble te kunnen worden gezien. Een andere school denkt dat er wel veel stervorming direct rond de kern plaatsvindt, maar daarbuiten niet. Ook in dat geval ziet de Hubble niets, want dat is te dicht bij de heldere quasar in het centrum.

Tijdens de workshop komen astronomen uit beide scholen bijeen om het eens te worden over de interpretatie van de waarnemingen. Daaraan doen ook theoretici mee, die de stervorming en processen in het vroege heelal modelleren. In de workshop komen dus astronomen uit verschillende richtingen bijeen om hun inzichten uit te wisselen.

De belangstelling voor de workshop is groot. Alle toponderzoekers, die wereldwijd met dit onderwerp bezig zijn, komen. De organisatie moest uitwijken naar een grotere conferentiezaal.

Enkele key-note sprekers:

Peter Barthel, Kapteyn Astronomical Institute, Groningen. Hij is één van de coördinatoren van de workshop, en heef veel infrarood en radio waarnemingen gedaan van quasars.

David Sanders, Institute for Astronomy, University of Hawaii, VS Hij is één van de coördinatoren van de workshop, en deed infrarood waarnemingen aan quasars.

Zoltan Haiman, New York, VS Hij bestudeerde de eerste zwarte gaten in het universum, en stelde vast hoe die in de kern van hun sterrenstelsels zwaarder werden.

Timothy Heckman, Baltimore, Maryland, VS. Zijn team bestudeerde meer dan 120.000 sterrenstelsels, en toonde daardoor aan dat het ontstaan van superzware zwarte gaten samenvalt met de geboorte van nieuwe sterren in dat stelsel.

Het programma van de workshop is te vinden op http://www.lorentzcenter.nl/lc/web/2005/20050822/info.php3?wsid=149

In de workshops van het Lorentz Center komen vooraanstaande wetenschappers uit binnen- en buitenland samen om in gezamenlijke afzondering te werken aan een actueel wetenschappelijk probleem. Discussie en interactie staan centraal in de workshops. De samenballing van uiteenlopende kennis levert vaak in korte tijd een grote vooruitgang op.

De workshop 'QSO Hosts: Evolution and Environment' wordt van 22 tot 26 augustus 2005 gehouden. Wetenschappers kunnen de lezingen kosteloos bijwonen. Inlichtingen en inschrijving: Gerda Filippo, email: , Tel: 071 5275401. Zie ook http://www.lorentzcenter.nl